Liệu pháp nhận thức dựa trên chánh niệm (Minfulness Based Cognitive Therapy – MBCT) là sự kết hợp các yếu tố của liệu pháp nhận thức-hành vi với giảm căng thẳng dựa trên liệu pháp chánh niệm. MBCT có khả năng ngăn ngừa trầm cảm tái phát, trầm cảm kháng trị, lưỡng cực, lo âu, PTSD, rối loạn ăn uống, rối loạn cơn bùng nổ gián đoạn…
MBCT cho rằng các suy nghĩ và cảm xúc có ảnh hưởng tới cảm giác và các cảm giác này lại tác động ngược trở lại các suy nghĩ và cảm xúc. Cho nên tách cảm giác ra khỏi suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực, để thấy rằng chúng có thể không phải chung một chiều không gian. Điều này có thể giúp tiêu tan năng lượng của một cuộc tấn công tâm lý từ bên trong.
Bằng cách xen kẽ suy nghĩ tích cực vào những lúc có tâm trạng tiêu cực có thể giúp giải phóng những đau khổ. Đồng thời, MBCT giúp giảm xóc trong chuyển hóa tâm trạng và củng cố mối quan hệ trị liệu.
MBCT khuyến khích thân chủ áp dụng một cách sống mới, quản lý tốt hơn các suy nghĩ và cảm xúc, trong khi ít chú trọng vào thay đổi nhận thức cụ thể để giảm cảm giác đau khổ. Theo Sipe và Eisendrath (2012), MBCT giúp cải thiện điều tiết cảm xúc thông qua tăng cường khả năng kiểm soát của vỏ não đối với hệ viền limbic và kiểm soát sự tập trung.
MBCT sử dụng các kỹ thuật của thiền trong Phật giáo, nhưng không bao gồm nội dung tôn giáo. Vì vậy, những người không theo tôn giáo hoặc theo tôn giáo khác vẫn có thể sử dụng liệu pháp này. MBCT cần phải được sử dụng đúng cách, chứ không chỉ là tập theo các bài có sẵn. Một số trường hợp không đáp ứng với kỹ thuật này cần phải liên hệ với nhà trị liệu được đào tạo để được giải đáp và huấn luyện lại kỹ năng.