Nhiều người cảm thấy khó chịu với bản thân hoặc với người thân của mình do các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, họ không biết khi nào thì nên gặp nhà trị liệu? Nếu bạn đang ở trong tình trạng đó, một số gợi ý dưới đây của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ sẽ giúp bạn lựa chọn.

Khi điều gì đó gây ra đau khổ và cản trở cuộc sống của một người, cụ thể:

• Người đó mất ít nhất một giờ mỗi ngày để suy nghĩ về vấn đề hoặc hành động đối phó với nó
• Vấn đề gây khiến người đó bối rối hoặc muốn tránh những người khác
• Vấn đề đã khiến chất lượng cuộc sống của người đó giảm sút
• Vấn đề này đã ảnh hưởng tiêu cực đến học tập, công việc hoặc các mối quan hệ của họ với người xung quanh
• Cuộc sống hoặc các thói quen của họ đã thay đổi để đối phó với vấn đề

Đặc biệt, nếu người đó cảm thấy bản thân đang bị mất kiểm soát hoặc bạn đang muốn gây hại cho chính mình hoặc người khác, hãy cân nhắc đến gặp nhà trị liệu càng sớm càng tốt.

(Nguồn: Good Therapy)

Căng thẳng là phản ứng toàn thân giúp chúng ta chiến đấu hoặc chạy trốn. Nó kích hoạt nhiều hoạt động của các cơ quan trong cơ thể vì mục tiêu sống còn. Vì thế, nếu căng thẳng quá lâu hoặc quá mạnh, sẽ có những cơ quan trong cơ thể bị rối loạn hoạt động chức năng. Các nhà khoa học cũng nhận thấy căng thẳng ảnh hưởng tới sự miễn dịch của cơ thể với các mầm bệnh. Vì vậy, có nhiều loạn bệnh thể chất và rối loạn tâm thần liên quan tới căng thẳng. Căng thẳng cũng có thể khiến tình trạng một bệnh lâu khỏi hơn hoặc làm phát sinh vấn đề sức khỏe mới ở những bệnh nhân đang điều trị.

Nói như vậy không có nghĩa là căng thẳng là yếu tố duy nhất gây bệnh. Nhưng trong điều trị, giúp người bệnh giải tỏa căng thẳng cũng khiến phục hồi tốt hơn.

Nhiều phương pháp trị liệu tâm lý được chứng minh có hiệu quả với các bằng chứng khoa học đáng tin cậy. Các phương pháp tâm lý được khuyến nghị bởi Tổ chức Y tế Thế giới và các Hiệp hội Tâm thần học, Tâm lý học của Hoa Kỳ và các nước phát triển khác như: Liệu pháp nhận thức – hành vi (Cognitive Behavioral Therapy – CBT), Liệu pháp nhận thức dựa trên chánh niệm (Minfulness-based Cognitive Therapy – MBCT),  Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (Acceptance and Commitment Therapy – ACT), Liệu pháp phơi nhiễm (Exposure Therapy – ET) … 

Liệu pháp CBT dựa trên quan điểm rằng các rối loạn tâm lý do những suy nghĩ tiêu cực và các hành vi kém thích nghi gây ra, cho nên trị liệu tâm lý bằng liệu pháp này sẽ giúp thay đổi sang suy nghĩ tích cực hơn với các hành vi phù hợp và thân thiện hơn. Hiện nay, CBT đang là liệu pháp được gợi ý áp dụng nhiều nhất bởi các tổ chức trên thế giới do có nhiều bằng chứng thuyết phục về mức độ hiệu quả của liệu pháp này. CBT được ứng dụng trong trị liệu nhiều rối loạn khác nhau như CBT-A cho lo âu, CBT-D cho trầm cảm, CBT-I cho mất ngủ … 

Tuy vậy, hiện nay có nhiều nhà tâm lý có quan điểm triết chung, áp dụng nhiều loại liệu pháp khác nhau nhằm mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả trị liệu. Tùy thuộc vào từng rối loạn và hoàn cảnh của thân chủ, nhà trị liệu sẽ linh hoạt phối hợp các phương pháp khác nhau để giúp thân chủ phục hồi nhanh hơn.

Phương pháp trị liệu sẽ có hiệu quả nếu nó được áp dụng đúng với loại bệnh và phù hợp với người bệnh. Trị liệu tâm lý sẽ có hiệu quả nếu vấn đề sức khỏe người đó do nguyên nhân tâm lý. Ví dụ, một người trở nên buồn bã và tuyệt vọng sau khi ly hôn thì gặp gỡ nhà tâm lý có thể mang lại hiệu quả. Bên cạnh đó, can thiệp tâm lý cũng có ích cho người bệnh bị căng thẳng do bị bệnh thực thể. Ví dụ, những người bị ung thư là bệnh về thực thể, nhưng việc điều trị ung thư khiến họ căng thẳng hoặc sợ hãi về cái chết là vấn đề tâm lý. Do đó, can thiệp tâm lý có thể áp dụng cho các trường hợp ung thư, tai biến mạch máu não, người mang hậu môn nhân tạo hoặc các trường hợp bệnh mãn tính khác.