Đối mặt với nhiều câu hỏi tò mò của người khác về quyết định rẽ ngang này, bản thân tôi đôi lúc cũng thấy mình trả lời thiếu thuyết phục. Tôi không chắc chắn mình có đúng hay chỉ đang cố tỏ ra là đúng? Liệu rồi cuộc sống của mình có đảm bảo khi không còn dư giả tài chính? Chỉ có một điều chắc chắn là tôi cảm thấy hạnh phúc với cuộc sống này, cho dù việc học hành, tập luyện khá căng thẳng. Nhưng khác với căng thẳng khi bạn phải làm một công việc để thỏa mãn nhu cầu của người khác, bạn hành động vì chính mình thì thu lời lớn hơn nhờ chuỗi phản ứng thư giãn có được ngay trong quá trình làm việc. Không cần chờ đợi ai đó đánh giá, tôi tự ngộ ra nhiều tích cực qua cách nghĩ, cách cư xử và cách tận hưởng cuộc sống của mình. Tôi mừng như đào được kim cương vì không phải trải qua luân hồi vẫn được sống thêm một cuộc đời thứ hai.

Thực hành y học làm cho tôi biết cảm thông với đau đớn của người khác, biết giúp đỡ người không thể tự giúp mình. Học y cho tôi hiểu con người về cả thể chất lẫn tinh thần, như một vũ trụ chưa từng được khám phá hết. Sẽ thật đáng tiếc nếu chúng ta kết thúc mấy chục năm cuộc đời mà không hiểu rõ mình là ai và không tự do là chính mình. Ngành y giúp tôi hạnh phúc vì đã dạy tôi biết nhìn xuống dưới thay cho những tham vọng trên cao rồi tự huyễn hoặc bản thân.

Nhưng y dược mới chỉ là điểm dừng có ý nghĩa đầu tiên trong con đường thay đổi. Học xong 2 năm, tôi vẫn mơ hồ và cảm thấy mình chưa thực sự sâu sắc với nghề thuốc. Tôi lo lắng rằng nhận thức hữu hạn dễ khiến mình mắc những sai lầm, tôi cần học thêm những phương pháp chữa bệnh hiện đại khác tốt hơn và giúp giảm chi phí xã hội nhiều hơn. Lúc đó, tôi bắt đầu tiếp cận với ngành tâm lý và chuẩn bị cho cuộc “đánh bạc”, hoặc là học 2 năm thạc sĩ tâm lý hoặc là học tiếp 6 năm cử nhân y khoa. Tôi ôn thi cả hai chương trình cùng 1 thời điểm, nhưng chương trình thạc sĩ thì đỗ mà chương trình cử nhân thì trượt. Tôi quyết định “trôi dạt” tiếp sang tâm lý và đến lớp với tâm trạng của kẻ “nhảy dù”.

Học tâm lý là quyết định sáng suốt nhất của tôi tính đến thời điểm này. Tôi được tiếp xúc với những người mà sự tử tế của họ khiến tôi xúc động. Tôi phát hiện ra “À, thì ra trên đời này vẫn còn có những người ngoài gia đình mình có thể tin tưởng; người mà mình không phải ngụy trang thành ai đó khi nói chuyện với họ”. Bởi vì không phải cố gắng trở thành một người khác, tôi tìm thấy tự do khi đắm chìm với tâm lý. Tôi bắt đầu học và tập luyện để trở thành một nhà tâm lý lâm sàng trong 8 năm tiếp theo.

Nhưng tôi bị mất ngủ trong suốt quá trình làm luận án tiến sĩ. Nghiên cứu khiến đầu óc luôn căng thẳng và phần lớn người học tiến sĩ đều nhận tấm bằng khi tóc có nhiều sợi bạc hơn sau những đêm thức trắng. Không chỉ thế, tôi lo lắng không biết học xong thì đi về đâu, làm gì? Có lẽ nhiều người chưa biết, mất ngủ không thực tổn được xếp vào rối loạn tâm thần – trong khi tôi đang cố gắng trở thành nhà trị liệu tâm lý. Thật là hài hước!

Mất ngủ là phổ biến ở những người thường xuyên tiếp xúc với căng thẳng, bất kể độ tuổi, giới tính, chủng tộc, nghề nghiệp … Căng thẳng giống như một con hổ, nếu bạn lên giường với sự căng thẳng thì không khác gì bạn nhắm mắt trong lúc con hổ ngồi ở đầu giường ngắm bạn suốt đêm. Bởi vì tôi thường thức tới 2-3 giờ sáng để trả lời thư của thầy giáo, ông ấy đã tóm được vụ mất ngủ của tôi. Ông ấy đề nghị tôi tham dự trị liệu CBT-I online và nói sẽ giúp tôi trả toàn bộ chi phí. Nhưng khi xem chương trình, tôi quyết định học để trở thành nhà trị liệu mất ngủ bằng CBT-I và đây là dịch vụ đầu tiên tôi sẽ cung cấp khi hoàn thành chương trình tiến sĩ.

CBT-I là một chương trình đa thành phần, đa kỹ thuật được phát triển và hoàn thiện ở một trong những trung tâm nghiên cứu y sinh nổi tiếng nhất trên thế giới – Đại học Harvard (Mỹ), nhằm xử lý các yếu tố kích hoạt và duy trì mất ngủ. Điểm tương đồng của CBT-I đối với một số phương pháp của y học cổ truyền là không dùng thuốc trong suốt quá trình trị liệu. Trong CBT-I có sự kết hợp cả phương pháp hiện đại của phương Tây lẫn phương pháp cổ xưa của phương Đông để tăng hiệu quả trị liệu. Nó đặc biệt phù hợp với những người trưởng thành mất ngủ mãn tính, kể cả khi họ đang phải dùng thuốc ngủ hay nhiễm Covid-19.

Trải nghiệm mất ngủ giúp tôi hiểu sự khó chịu, nỗi cô đơn, bất lực của những người đồng cảnh ngộ. Do đó, ngay khi đọc những trang đầu tiên của Sổ tay hướng dẫn lâm sàng, tôi biết mình đã tìm được đúng thứ mình cần. Nhờ CBT-I, tôi đã bước qua rối loạn mất ngủ một cách nhẹ nhàng. Không những thế, tôi còn có ước vọng cải tiến những kỹ thuật CBT hiện hành cho những loại rối loạn khác nhờ học được cơ chế hiệu quả của CBT-I. Từ một kẻ “trôi dạt”, “nhảy dù”, tôi tự hào vì mình đã đi qua bao khó khăn và tin tưởng mình có thể đi tiếp những con đường thách thức hơn sau này. Lúc đó, không chỉ là người học và làm theo những thứ người khác đã tìm ra, tôi háo hức khai phá những con đường mà người khác chưa tìm ra hoặc chưa thành công.

Ở thời điểm cách đây 10 năm, tôi chưa từng biết tôi sẽ trở thành ai. Trong 10 năm đó, đôi lúc tôi cũng nghĩ mình muốn trở thành ai và muốn được người khác nhận diện mình như thế nào. Tuy nhiên, vào thời điểm này tôi chỉ muốn người khác nhìn mình như một người đang làm việc. Lao động là điều tuyệt vời nhất để tôi hay người khác nhận ra dấu vết về sự tồn tại của một sinh linh nhỏ bé trên trái đất này.

                                                                                                                                                                TS. Lê Thị Huyền Trang